(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 077

॥ శ్రీః ॥
3.77. అధ్యాయః 077
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
పుష్కరం నిష్కాసితవతా నలేన కుండినపురాత్సపుత్రాయా దమయంత్యా ఆనయనపూర్వకం ప్రజాపాలనేన సుఖవాసః ॥ 1 ॥
బృహదశ్వేన ద్యుధిష్ఠిరాయాక్షహృదయవిద్యోపదేశపూర్వకం సంక్షేపేణ హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానకథనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

బృహదశ్వ ఉవాచ। 3-77-0x(1974)(18834)
ప్రశాంతే తు పురే హృష్టే సంప్రవృత్తే మహోత్సవే।
మహత్యా సేనయా రాజా దమయంతీముపానయత్ ॥ 3-77-1(18835)
`పుణ్యశ్లోకం తు రాజ్యస్థం శ్రుత్వా భీమో మహీపతిః।
ముదా పరమయా యుక్తో బభూవ భరతర్షభ ॥ 3-77-2(18836)
అథ హృష్టమనా రాజా మహత్యా సేనయా సహ।
సుతాం ప్రస్థాపయామాస పుణ్యశ్లోకాయ ధీమతే' ॥ 3-77-3(18837)
దమయంతీమపి పితా సత్కృత్యపరవీరహా।
ప్రాస్థాపయదమేయాత్మా భీమో భీమపరాక్రమః ॥ 3-77-4(18838)
ఆగతాయాం తు వైదర్భ్యాం సపుత్రాయాం నలో నృపః।
వర్తయామాస ముదితో దోవరాడివ నందనే ॥ 3-77-5(18839)
తథా ప్రకాశతాం యాతో జంబూద్వీపే స రాజసు।
పునః స్వే చావసద్రాజ్యే ప్రత్యాహృత్య మహాయశాః ॥ 3-77-6(18840)
ఈజే చ వివిధైర్యజ్ఞైర్విధివచ్చాప్తదక్షిణైః।
తథా త్వమపి రాజేంద్ర ససుహృద్వక్ష్యసే చిరాత్ ॥ 3-77-7(18841)
దుఃఖమేతాదృశంప్రాప్తో నలః పరపురంజయః।
దేవనేన నరశ్రేష్ఠ సభార్యో భరతర్షభ ॥ 3-77-8(18842)
ఏకాకినైవ సుమహన్నలేన పృథివీపతే।
దుఃఖమాసాదితం ఘోరం ప్రాప్తశ్చాభ్యుదయః పునః ॥ 3-77-9(18843)
త్వం పునర్భ్రాతృసహితః కృష్ణయా చైవ పాండవ।
కథాశ్చాపి సమాకర్ణ్య ధర్మమేవానుచింతయన్ ॥ 3-77-10(18844)
బ్రాహ్మణైశ్చ మహాభాగైర్వేదవేదాంగపారగైః।
నిత్యమన్వాస్యసే రాజంస్తత్ర కా పరిదేవనా ॥ 3-77-11(18845)
కర్కోటకస్య నాగస్ దమయంత్యా నలస్య చ।
ఋతుపర్ణస్య రాజర్షేః కీర్తనం కలినాశనం ॥ 3-77-12(18846)
ఇతిహాసమిమం చాపి కలినాశనమచ్యుత।
శక్యమాశ్వసితుం శ్రుత్వా త్వద్విధేన విశాంపతే ॥ 3-77-13(18847)
అస్థిరత్వం చ సంచింత్య పురుషార్థస్ నిత్యదా।
తస్యోదయే వ్యయే చాపి న చింతయితుమర్హసి ॥ 3-77-14(18848)
శ్రుత్వేతిహాసం నృషతే సమాశ్వసిహి మా శుచః।
వ్యసనే త్వం మహారాజ న విషీదితుమర్హసి ॥ 3-77-15(18849)
విషమావస్థితే దైవే పౌరుషేఽఫలతాం గతే।
విషాదయంతి నాత్మానం సత్త్వాపాశ్రయిణో నరాః ॥ 3-77-16(18850)
యే చేదం కథయిష్యంతి నలస్ చరితం మహత్।
శ్రోష్యంతి చాప్యభీక్ష్ణం వై నాలక్ష్మీస్తాన్భజిష్యతి ॥ 3-77-17(18851)
అర్థాస్తస్యోపపత్స్యంతే ధన్యతాం చ గమిష్యతి।
ఇతిహాసమిమం శ్రుత్వా పురాణం శశ్వదుత్తమం ॥ 3-77-18(18852)
పుత్రాన్పౌత్రాన్పశూంశ్చాపి లభతే నృషు చాగ్ర్యతాం।
ఆరోగ్యప్రీతిమాంశ్చైవ భవిష్తి న సంశయః ॥ 3-77-19(18853)
భయాత్రస్యసి యచ్చ త్వమాహ్వయిష్యతి మాం పునః।
అక్షజ్ఞ ఇతి తత్తేఽహం నాశయిష్యామి పార్థివ ॥ 3-77-20(18854)
వేదాక్షహృదయం కృత్స్నమహం సత్యపరాక్రమ।
ఉపపద్యస్వ కౌంతేయ ప్రసన్నోఽహం బ్రవీమి తే ॥ 3-77-21(18855)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-77-22x(1975)
తతో హృష్టమనా రాజా బృహదశ్వమువాచ హ।
భగవన్నక్షహృదయం జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ॥ 3-77-22(18856)
`కౌంతేయేనైవముక్తస్తు బృహదశ్వో మహామునిః'।
తతోఽక్షహృదయం ప్రాదాత్పాండవాయ మహాత్మనే।
`లబ్ధ్వా చ పాండవో రాజా విశోకః సమపద్యత ॥ 3-77-23(18857)
బృహదశ్వ ఉవాచ। 3-77-24x(1976)
పునరేవ తు వక్ష్యామి యస్త్వత్తో దుఃఖితో నృపః।
తం శృణుష్వ మహారాజ సర్వదుఃఖాపనుత్తయే ॥ 3-77-24(18858)
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో మహాత్మా పృథివీపతిః।
త్రిశంకురితి విఖ్యాతోరాజరాజో మహాద్యుతిః ॥ 3-77-25(18859)
హరిశ్చంద్రస్తతో జజ్ఞే గుణరత్నాకరో నృపాత్।
తతో విశేషైర్వివిధైర్యజ్ఞైర్విపులదక్షిణైః ॥ 3-77-26(18860)
స తు లోకే వరః పుంసాం పుణ్యశ్లోకో మహాయశాః।
సత్యవాదీ మధురవాక్సత్యేన బహుభాషితా ॥ 3-77-27(18861)
తస్య భార్యాఽభవద్భూమౌ సౌశీల్యసమలంకృతా।
ఉశీనరస్య రాజర్షేర్దుహితా పుణ్యలక్షణా ॥ 3-77-28(18862)
స్వయంవరే మహాభాగం వరయామాస భామినీ।
హరిశ్చంద్రం సమేతానాం రాజ్ఞాం మద్యే పతిం విభుం ॥ 3-77-29(18863)
తయా సహ మహీపాలః సత్యవత్యా మనోజ్ఞయా।
రేమే చ సుచిరం కాలం రాజా రాజ్యమవాప్య చ ॥ 3-77-30(18864)
తస్యాం దేవ్యాం హరిశ్చంద్రాజ్జజ్ఞే రాజీవలోచనః।
పుత్రః పుణ్యవతాం శ్రేష్ఠో లోహితాశ్వ ఇతి శ్రుతః ॥ 3-77-31(18865)
దేవ్యా పుత్రేణ సహితః పుణ్యశ్లోకో మహాయశాః।
వసిష్ఠయాజ్యో నృపతిరీజే శుణ్యైర్మహాధ్వరైః ॥ 3-77-32(18866)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు విశ్వామిత్రో దివం గతః।
పురుహూతపురీం రంయామాజగామేంద్రసేవయా ॥ 3-77-33(18867)
ఉపస్థానే చ సంవృత్తే దేవేంద్రస్య మహాత్మనః।
ఆజగామ వసిష్ఠోఽపి వామదేవసహాయవాన్ ॥ 3-77-34(18868)
ఉపస్థానే చ సంవృత్తే సుఖాసీనే పురందరే।
వర్ణ్యమానేషు చ తదా సత్యవాదిషు రాజసు ॥ 3-77-35(18869)
తస్యాం సంసదిసర్వస్మాద్ధరిశ్చంద్రోఽపి పప్రథే।
యజ్ఞదానతపఃశీలసత్యవాక్యదృఝవ్రతైః ॥ 3-77-36(18870)
వసిష్ఠః పరమప్రీతః స్వయాజ్యపరికీర్తనాత్।
తథాపి విశ్వామిత్రస్తం న సేహే సత్యభూషితం ॥ 3-77-37(18871)
హరిశ్చంద్రం ప్రతి తదా విశ్వామిత్రవసిష్ఠయోః।
పణః కృతస్తదా పశ్చాద్విశ్వామిత్రేణ పార్థివః ॥ 3-77-38(18872)
రాజ్యాచ్చాపి సుఖాచ్చాపి సహసా చావరోపితః।
అవాప పరమం దుఃఖం మరణాదమనోహరం ॥ 3-77-39(18873)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-77-40x(1977)
తచ్ఛ్రుత్వా పరమప్రీతో ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః।
భ్రాతృభిర్బ్రాహ్మణైశ్చైవ ద్రౌపద్యా చ సమన్వితః।
విస్మయం పరమం గత్వా సాధుసాధ్విత్యభాషత ॥ 3-77-40(18874)
తతో హరిశ్చంద్రకథాం చ సర్వే
శ్రుత్వా తు రాజా మనుజేంద్రకేతుః।
విహాయ శోకం విజహార భూయః
స్మరన్హరిశ్చంద్రమనంతకీర్తిం ॥ 3-77-41(18875)
కథామేవం తథా కృత్వా హరిశ్చంద్రనలాశ్రయాం।
ఆమంత్ర్య పాండవాన్సర్వాన్బృహదశ్వో జగామ హ'।
ఉక్త్వా చాశు సరోఽగచ్ఛదుపస్ప్రష్టుం మహాతపాః ॥ 3-77-42(18876)
బృహదశ్వ గతే పార్థమశ్రౌషీత్సవ్యసాచినం।
వర్తమనం తపస్యుగ్రే వాయుభక్షం మనీషిణం ॥ 3-77-43(18877)
బ్రాహ్మణఏభ్యస్తపస్విభ్యః సంపతద్భ్యస్తతస్తతః।
తీర్థశైలవనేభ్యశ్చ సమేతేభ్యో దృఢవ్రతః ॥ 3-77-44(18878)
ఇతిపార్థో మహాబాహుర్దురాపం తప ఆస్థితః।
న తథా దృష్టపూర్వోఽన్యః కశ్చిదుగ్రతపా ఇతి ॥ 3-77-45(18879)
యథా ధనంజయః పార్థస్తపస్వీ నియతవ్రతః।
మునిరేకచరః శ్రీమాంధర్మో విగ్రహవానివ ॥ 3-77-46(18880)
తం శ్రుత్వా పాండవో రాజంస్తప్యమానం మహావనే।
అన్వశోచత కౌంతేయః ప్రియం వై భ్రాతరం జయం ॥ 3-77-47(18881)
దహ్యమానేన తు హృదా శరణార్థీ మహావనే।
బ్రాహ్మణాన్వివిధజ్ఞానాన్పర్యపృచ్ఛద్యుధిష్ఠిరః ॥ 3-77-48(18882)
`ప్రతిగృహ్యాక్షహృదయం కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
ఆసీద్ధృష్టమనా రాజన్భీమసేనాదిభిర్యుతః ॥ 3-77-49(18883)
స్వభ్రాతౄన్సహితాన్పశ్యన్కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
అపశ్యన్నర్జునం తత్రబభూవాశ్రుపరిప్లుతః ॥ 3-77-50(18884)
సంతప్యమానః కౌంతేయో భీమసేనమువాచ హ।
కదా ద్రక్ష్యామి వై భీమ పార్తమత్ర తవానుజం ॥ 3-77-51(18885)
మత్కృతే హి కురుశ్రేష్ఠ తష్యతే పరమం తపః।
తస్యాక్షహృదయజ్ఞానమాఖ్యాస్యామి కదా న్బహం ॥ 3-77-52(18886)
స హి శ్రుత్వాఽక్షహృదయం సముపాత్తం మయా విభో।
ప్రహృష్టః పురుషవ్యాఘ్రో భవిష్యతి న సంశయః' ॥ 3-77-53(18887)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి నలోపాఖ్యానపర్వణి సప్తసప్తతితమోఽధ్యాయః ॥ 77 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-77-1 ప్రశాంతే వీతశోకే। ప్రశాంతే పుష్కరే హృష్టే ఇతి క. పాఠః ॥
3-77-7 వక్ష్యసే దీవ్యసే। వశకాంతావిత్యస్య రూపం।
సమహచ్యక్ష్యసే హ్యఘమితి క. పాఠః ॥
3-77-21 వేద వేద్మి। ఉపపద్యస్వ గృహాణ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.